ชีวิตที่ไร้สัญชาติในรั้วมหาวิยาลัย

Primary tabs

กระผม นายตะชิ ไม่มีชื่อสกุล เป็นชาวกะเหรี่ยงที่ถือบัตรเป็น บัตรประเภทบุคคลไม่มีสถานะทางทะเบียน ทร.38 ข เลข 13 หลัก ตัวแรกคือเลขศูนย์ รหัสประจำตัวบุคคลไม่มีสถานะทางทะเบียน 058048XXXX28 ที่อยู่ อ.แม่สะเรียง จ.แม่ฮ่องสอน เกิดที่หมู่บ้านแม่แพะ ต.เสาหิน อ.แม่สะเรียง จ.แม่ฮ่องสอน ประเทศไทย โดยหมอตำแยหมู่บ้าน ในครอบครัวถือบัตรบุคคลไม่มีสถานะทางทะเบียนทุกคนมีพี่น้องทั้งหมด 7 คน การศึกษาเริ่มจากโรงเรียนประถม ป.1-ป.6 ปี พ.ศ.2547-ปี พ.ศ.2552 โรงเรียนบ้านโพซอ ม.1-ม.3 ปี พ.ศ.2553-พ.ศ.2555โรงเรียนบ้านโพซอ อ.แม่สะเรียง จ.แม่ฮ่องสอน ระดับมัธยมปลายศึกษาต่อในสายวิชาชีพ ปวช.1-ปวช.3 ปี พ.ศ.2555-พ.ศ.2557 สาขาเทคโนโลยีชีวภาพ คณะเทคโนโลยีชีวภาพการเกษตร วิยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีลำพูน อ.แม่ทา จ.ลำพูนปัจจุบันเรียนอยู่ที่ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล ล้านนาเชียงใหม่ สาขาวิศวกรรมกระบวนการอาหาร คณะวิทยาลัยเทคโนโลยีและสหวิทยาการ วิทยาศาสตร์บัณฑิต ชั้นปีที่ 2 อ.เมืองเชียงใหม่ จ.เชียงใหม่
 
 
 
                     สำหรับชีวิตในมหาวิทยาลัยแม้จะดูเหมือนนักศึกษาที่ได้เรียนเหมือนเพื่อนตามปกติมีสถานะเป็นราษฎรไทย แต่รู้ตัวเองเสมอว่าเรายังไม่ใช่คนที่มีสัญชาติไทย ถ้าหากไม่ดูตามโครงสร้างทางกฎหมายแล้วที่อำนวยความสะดวกทางด้านสวัสดิการทางการศึกษาสำหรับบุคคลไร้สัญชาติให้สามารถศึกษาเล่าเรียนตามความรู้ความสามารถ และสติปัญญา ภายในจิตใจลึก ๆ ที่ตนเองได้ประสบมารู้สึกน้อยเนื้อต่ำใจมากเพราะสิทธิที่ควรได้รับกลับน้อยลงอย่างสิทธิในการศึกษาต่อที่ระดับสูงขึ้นไป โดยเฉพาะศึกษาต่อต่างประเทศทางสถานศึกษาเองยังไม่สามารถตอบโจทย์นี้ได้อย่างชัดเจน รวมถึงทุนที่จะสนับสนุนการศึกษาเล่าเรียน นอกจากนี้ยังไม่สามารถกู้ยืมเงินเพื่อการศึกษาได้ (กยศ.) รวมถึงทุนรัฐบาล และหลาย ๆ ทุนที่มีเงื่อนไขด้านสัญชาติ ทำให้ต้องหาเงินมาใช้จ่ายด้วยการทำงานตลอด เวลาที่ไม่มีเรียนในขณะเดียวกันต้องเรียนหนังสือและทำกิจกรรมของมหาวิทยาลัยต่าง ๆ อย่างเต็มที่ นอกจากนี้ภาพลักษณ์ของบุคคลไร้สัญชาติ หรือชนกลุ่มน้อย จะโดยทั่ว ๆ ไปหรือในสถานศึกษาเองยังได้รับการดูถูกเป็นคนต่างด้าวและบุคคลที่อันตรายของคนบางกลุ่ม จึงทำให้เกิดการระแวงที่บางครั้งเข้าใจจากการพูดของอาจารย์บางท่านหรือนักศึกษาเองและการแสดงออกที่บุคคลไร้สัญชาติ หรือชนกลุ่มน้อยมีศักยภาพด้อยกว่าคนอื่น การได้รับคำชี้แนะส่วนใหญ่จะเป็นแบบทางที่กฎหมายยังไม่มีในการทำสัญชาติหรือขอนามสกุล ซึ่งเข้าใจอยู่ว่านามสกุลไม่ได้บ่งบอกถึงการมีสัญชาติไทยทั้งหมด ทั้งนี้เลขประจำตัวประชาชนจะบ่งบอกถึงการมีสัญชาติไทยอย่างสมบูรณ์แบบ ในส่วนของการรักษาพยาบาล เป็นที่ชัดเจนว่าบุคคลไร้สัญชาติไม่สามารถทำบัตรทองได้แต่ทางสถานศึกษาได้ทำประกันอุบัติเหตุกับบริษัทประกันภัย ในส่วนนี้การรักษาพยาบาลขึ้นอยู่กับความหนักเบาของอุบัติเหตุแต่โดยทั่วไปแล้วการป่วยด้วยโรคนั้นก็เป็นปัญหาสุขภาพที่ต้องได้รับการรักษา ซึ่ง ณ ขณะนี้สำหรับบุคคลไร้สัญชาติยังเข้าถึงไม่เต็มที่จากโรงพยาบาลของรัฐ สำหรับนักศึกษาต้องทำการโอนย้ายสิทธิ์จากสถานศึกษาไปยังโรงพยาบาลของรัฐที่อยู่ในเขตพื้นที่ที่กำลังศึกษาอยู่ได้เพียงแห่งเดียวเท่านั้น ถึงจะคุ้มครองการรักษาได้ในส่วนที่ไม่เกินค่ารักษาตามกำหนด ในส่วนของการฝึกงานในสถานประกอบการเท่าที่รู้มายังไม่มีปัญหาสามารถฝึกงานได้ตามปกติตามที่ทางผู้บริหารคณะวางไว้ แต่ประสบการณ์โดยตรงที่เข้าไปทำงานในสถานประกอบการ บุคคลที่ไร้สัญชาติยังไม่ได้รับความไว้วางใจกอปรกับเฝ้าดูการกระทำทุกก้าวย่างงานที่ออกมาต้องดีกว่าคนทั่ว ๆ ไป เพราะสถานประกอบการเกรงบุคคลดังกล่าวเมื่อกระทำการผิดแล้วไม่มารถติดตามได้ ทำให้ผู้ทำงานเองก็อึดอัดใจและระแวงตัวเองอยู่ตลอดเวลา สำหรับงานอาสาสมัครหรืองานเพื่อการกุศลสามารถทำได้และเพื่อนร่วมงานส่วนใหญ่เป็นคนที่ไร้สัญชาติและเป็นชนเผ่าต่าง ๆ มีส่วนน้อยมากที่เป็นคนพื้นเมืองที่เป็นรุ่นเดียวกัน ส่วนสุดท้ายคือ การใช้ยานพาหนะ และการเดินทาง มีสิทธิซื้อรถ และถือครองกรรมสิทธิ์ในรถได้ เพราะไม่ใช่อสังหาริมทรัพย์ แต่อาจมีปัญหาในสภาความมั่นคงแห่งชาติ และกรมการขนส่งทางบกว่ากลไกไม่สามารถทำได้ รวมถึงเจ้าหน้าที่ตำรวจที่ปฏิบัติหน้าที่รักษากฎจราจรหากตรวจพบว่าผู้ใช้รถเป็นบุคคลไม่มีสัญชาติจะปรับเพิ่มประมาณ 1,000 บาท แม้กฎหมายไม่ได้กำหนดไว้แต่บุคคลไร้สัญชาติตกเป็นเหยื่อได้ง่ายยอมทำตามเพราะไม่อยากยุ่งยากกับการเดินทางและหน้าที่การงานที่ต้องรับผิดชอบ และสิทธิในการเดินทางสามารถเดินทางออกนอกพื้นที่ภูมิลำเนาได้โดยการทำหนังสือขออนุญาตออกนอกพื้นที่เป็นกรณีให้นายอำเภอในพื้นที่ที่ไปอาศัยอยู่รับรอง เมื่อครบเวลากำหนดกลับไปรายงานตัวที่อำเภอของภูมิลำเนาจนเอง นักศึกษาสามารถทำหนังสือขออนุญาตได้เวลาตามภาคการศึกษาบังคับได้
 
 
ข้อเสนอแนะส่วนตัว  ณ ปัจจุบันการออกนอกประเทศอย่างถูกกฎหมายของบุคคลไร้สัญชาติยังทำได้ยาก เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากรัฐบาลในแต่ละกรณีไป ส่วนตัวมีความปรารถนาเมื่อจบการศึกษาระดับปริญญาตรีอยากศึกษาต่อที่ต่างประเทศ คือ ประเทศไต้หวัน เวลานี้ยังไม่มีหนทางใดที่จะไปได้ หากได้รับการแนะนำและช่วยเหลือจากผู้ทรงคุณวุฒิและหน่วยงานที่ได้ช่วยเหลือด้านสัญชาติ คิดว่ามีนักศึกษาหลายคนที่อยากจะเรียนต่อต่างประเทศได้รู้แนวทางที่ชัดเจนว่าเตรียมความพร้อมในเรื่องเอกสารหลักฐาน และดำเนินการอย่างไร กับทุนที่ใช้ในการศึกษาต่อสถาบันหรือมหาวิทยาลัยที่มีทุนศึกษาต่อต่างประเทศสามารถให้โอกาสกับบุคคลเหล่านี้ได้หรือไม่
อยากจะให้ทางรัฐบาลหรือกระทรวงที่มีอำนาจได้แก้ไขและอำนวยความสะดวกแก่นักเรียนนักศึกษาในการให้สัญชาติไทยอย่างถูกต้องตามกฎหมาย โดยเฉพาะนักศึกษาที่เรียนทั้งระดับอาชีวะหรือปริญญาบัณฑิต ที่จะสำเร็จการศึกษาในเร็ววัน เพื่อไม่เป็นอุปสรรคต่อการทำงานที่ตนเองมีความรู้ มีความถนัดและสิ่งที่ได้ร่ำเรียนมาอย่างเต็มศักยภาพ ไม่เป็นเพียงแค่ใบรับรองสาขาวิชาชีพที่ตนได้เล่าเรียนเพียงเท่านั้นอีกต่อไป
 
 
 
ผู้เขียน ตะชิ สาทา 
โครงการคุ้มครองสิทธิเด็กไร้รัฐไร้สัญชาติ ระยะที่ 2